Năm tôi tròn 68 tuổi, tôi từng tin rằng quãng đời còn lại của mình sẽ trôi đi chậm rãi, bình yên, trong tiếng cười con cháu và những bữa cơm sum họp. Tôi không cần giàu sang, không mong phụng dưỡng xa hoa. Chỉ cần một góc nhỏ trong gia đình – nơi tôi được tồn tại như một người mẹ, chứ không phải một gánh nặng.
Nhưng tôi đã nhầm.
Tôi tên là Bảy Hòa. Chồng tôi mất sau một cơn bạo bệnh cách đây hơn mười hai năm. Từ đó, tôi sống một mình trong căn nhà mái ngói cũ kỹ ở quê, nơi mỗi mùa mưa nước thấm loang lổ trên trần, mỗi mùa nắng gió thổi ràn rạt qua hàng cau trước ngõ. Tôi quen với cô độc, nhưng tuổi già thì không quen với bệnh tật.
Một lần trượt chân trong nhà tắm, tôi bị tai biến nhẹ. Không liệt, nhưng tay chân yếu đi rõ rệt. Con gái út của tôi, Thu, khóc rất nhiều trong bệnh viện. Nó bảo:
— Má về ở với anh Hai cho tiện chăm sóc. Ở quê một mình, lỡ có chuyện gì thì tụi con ân hận suốt đời.
Tôi nghe mà lòng mềm ra. Thế là tôi khăn gói lên thành phố, về sống với vợ chồng con trai cả – Trí.
Nhà Trí rộng, ba tầng, có thang máy. Phòng tôi nằm ở tầng hai, đầy đủ tiện nghi. Ngày đầu về ở, con dâu tôi – Phương – cười nhẹ, lễ phép, nói năng chừng mực. Mọi thứ đều đúng mực đến mức… lạnh.
Tôi tự nhủ: Con dâu thành phố, khác quê mình, từ từ rồi quen.
Mỗi ngày tôi dậy từ năm giờ sáng. Không ai yêu cầu, nhưng tôi vẫn quét nhà, tưới cây, vo gạo, nấu canh. Tôi cần làm gì đó, để không cảm thấy mình vô dụng. Tôi sợ nhất ánh mắt ái ngại – thứ ánh mắt người ta dành cho kẻ ăn nhờ ở đậu.
Phương không lớn tiếng với tôi. Nó không mắng, không hỗn. Nhưng nó có những im lặng rất sâu.
Có những bữa cơm, mâm đã dọn xong, ba người ngồi ăn, rồi Phương mới chợt “à” lên:
— Con quên mất má.
Tôi cười xòa, tự lấy chén đũa. Nhưng trong lòng, có thứ gì đó rơi xuống rất khẽ.
Có lần tôi rửa chén, tay run, rơi bể một cái đĩa. Phương không nói gì, chỉ lặng lẽ lấy cái khác thay vào. Nhưng tối hôm đó, tôi nghe nó thì thầm trong phòng:
— Em đã nói rồi, để má rửa là y như rằng phải rửa lại.
Tôi nằm trong phòng, mắt mở trừng trừng nhìn trần nhà.
Cháu nội tôi, Tí, là thứ ánh sáng hiếm hoi trong những ngày ấy. Thằng bé lớp 4, ngoan và tình cảm. Nó hay chạy vào phòng tôi mỗi tối, kể chuyện trường lớp, khoe bài kiểm tra, rồi chui vào lòng tôi ngủ ké. Mỗi lần ôm nó, tôi mới nhớ mình vẫn còn là bà.
Tôi cố chịu. Tôi nghĩ, già rồi, đừng nhạy cảm quá.
Cho đến một buổi chiều mưa.
Hôm đó trời âm u, mưa rả rích từ trưa. Tôi dọn dẹp nhà cửa, mang rác ra ngoài cổng. Có hai túi rác đặt cạnh nhau – một từ bếp, một từ phòng ngủ vợ chồng Trí. Tôi cầm đại một túi. Nó nặng hơn bình thường. Khi bước đi, tôi nghe tiếng giấy cọ vào nhau.
Tôi không biết vì sao mình lại mở ra.
Có lẽ vì người già hay tò mò. Cũng có lẽ vì linh cảm mơ hồ rằng trong căn nhà này, có điều gì đó tôi chưa từng được biết.
Trong túi rác là một cuốn sổ tay bị xé bìa, vài tờ giấy in, và một phong bì chưa dán kín.
Tôi run tay mở cuốn sổ.
Nét chữ quen thuộc. Là chữ của Phương.
“Má ở lâu thế này thì bao giờ vợ chồng mình mới có không gian riêng?”
“Em không chịu nổi mùi dầu gió, mùi thuốc, và cái cảm giác lúc nào cũng phải dè chừng trong chính nhà mình.”
“Tết này anh phải nói sao đưa bà về quê. Em thật sự mệt mỏi rồi.”
Tôi thấy tim mình thắt lại.
Không phải vì tức giận.
Mà vì xấu hổ.
Phong bì rơi xuống. Tôi cúi nhặt lên. Bên trong là 5 triệu đồng, kèm mảnh giấy gấp đôi:
“Má ơi, đây là tiền con gửi thêm tháng này. Con bận nên nhờ anh Trí đưa. Má giữ gìn sức khỏe. Con nhớ má.”
Là chữ của Thu. Ghi từ ba tháng trước.
Tôi chưa từng nhận được số tiền đó.
Tôi ngồi thụp xuống trước cổng nhà, mưa tạt vào mặt. Lúc ấy, tôi mới hiểu:
Không chỉ là sự khó chịu.
Không chỉ là mệt mỏi.
Mà là sự sắp xếp âm thầm.
Tôi – trong mắt họ – là một vấn đề cần giải quyết.
Tối đó, tôi không ăn cơm. Tôi nói mệt. Không ai hỏi thêm.
Đêm ấy, tôi không ngủ. Tôi nhớ lại từng ánh mắt, từng câu nói, từng lần im lặng. Tất cả ghép lại thành một bức tranh rõ ràng đến đau lòng.
Sáng hôm sau, tôi gọi Trí ra ban công.
— Con có thấy má phiền không?
Trí giật mình.
— Má nói gì vậy? Má nghĩ sao lại hỏi vậy?
Tôi nhìn thẳng vào nó, giọng bình tĩnh đến lạ:
— Má đọc được vài thứ trong túi rác hôm qua.
Mặt Trí tái đi.
Khi tôi nói hết, nó cúi đầu rất lâu.
— Con xin lỗi… con không biết Phương lại nghĩ vậy. Con sai vì đã không để ý.
Tôi đặt tay lên tay nó.
— Má không giận. Nhưng má không thể ở lại đây nữa.
— Má về quê?
— Ừ. Ở đó, má nghèo hơn, nhưng má không phải xin lỗi vì sự tồn tại của mình.
Trưa hôm đó, tôi thu dọn đồ. Chỉ một túi nhỏ. Phương đứng nhìn, không nói gì. Ánh mắt nó nhẹ nhõm hơn là day dứt.
Tí khóc nức nở, ôm chặt chân tôi:
— Bà đừng đi…
Tôi ôm cháu, nước mắt chảy xuống tóc nó.
— Bà không bỏ con. Bà chỉ về nhà của bà thôi.
Giờ đây, tôi sống lại ở quê. Căn nhà cũ vẫn dột. Nhưng lòng tôi không còn nặng. Mỗi sáng tôi tưới cây, nghe chim hót. Chiều ngồi trước hiên, gió thổi qua mái tóc bạc.
Thu gọi điện mỗi ngày. Tí nhắn tin thường xuyên.
Có người hỏi tôi:
— Sao không ở với con cho sướng?
Tôi chỉ cười:
— Sướng hay không, không nằm ở chỗ ở. Mà nằm ở việc mình có được chào đón hay không.
Tuổi già không cần thương hại.
Chỉ cần tôn trọng.
Và đôi khi, rời đi không phải vì hết yêu thương,
mà là cách cuối cùng để giữ lại chút yêu thương còn sót lại.
