Chiều 29 Tết, nhà tôi rộn ràng người ra người vào. Mọi người lo gói bánh, dọn dẹp, còn tôi thì tất bật phụ mẹ nấu nướng. Đang lúi húi dưới bếp, tôi nghe mẹ nói nhỏ:
– Thôi, để đấy mẹ mang lên biếu ông bà thông gia với ít quà. Nhà con rể khấm khá, chắc bên ấy cũng đang chuẩn bị to.
Chị gái tôi nghe xong chỉ cười gượng, còn anh rể – người lúc nào cũng tỏ vẻ bận bịu, chỉ nhàn nhạt đáp:
– Nhà con gửi rồi, bên đó đủ cả.
Đến tối, khi tôi ra sân dọn đồ, vô tình thấy anh xách túi quà to, tiền lì xì xếp ngay ngắn – nghe loáng thoáng nói với chị: “Biếu bố mẹ anh 50 triệu, cho ông bà sắm Tết cho vui.”
Tôi chỉ cười, cũng chẳng nghĩ gì.
Hôm sau, đến lượt anh rể qua nhà tôi “chúc Tết bên ngoại”. Anh mang theo… hai khoanh giò lụa được gói vội trong túi ni-lông. Mẹ tôi đón lấy, gương mặt vẫn hiền hậu, chỉ nói:
– Cảm ơn con, đường xa về đây là quý rồi.
Nhưng khi anh quay lưng đi, tôi thấy mẹ ngồi thẫn thờ nhìn hai khoanh giò, mắt đỏ hoe.
Bà nói nhỏ, như tự nhủ:
– Già thì không cần tiền, nhưng con ạ, người già vẫn cần được tôn trọng.
Chiều 30 Tết, mẹ tôi dậy sớm, lặng lẽ nấu ba món: cá kho, canh măng và đĩa giò cắt làm tư. Không bánh chưng, không thịt gà, chẳng mâm cao cỗ đầy – chỉ gọn ghẽ, đơn sơ.
Đến chiều, bà bảo tôi gọi điện cho anh rể:
– Con mời anh về ăn cơm tất niên cùng nhà ngoại.
Anh rể ngạc nhiên, nhưng vẫn đến. Khi ngồi xuống, anh thấy mâm cơm đơn giản đến lạ, bèn ngập ngừng:
– Mẹ ơi… sao nhà mình ăn ít thế ạ?
Mẹ tôi múc cho anh bát canh, cười hiền:
– Nhà nghèo, ăn sao được như bên nội. Có mỗi ít giò thôi, mẹ cắt làm bốn phần cho đều, ai cũng có.
Không khí bỗng lặng đi. Tiếng thìa chạm bát nghe rõ mồn một. Anh rể cúi mặt, gắp miếng giò mà tay run run. Mồ hôi lấm tấm trên trán dù trời đang lạnh.
Mẹ tôi thong thả nói tiếp:
– Già thật đấy con ạ, nhưng người già không cần tiền nhiều đâu. Chỉ cần thấy con cháu coi mình ra gì… thế là ấm lòng rồi.
Mẹ tôi lặng đi, đôi đũa trên tay khựng lại giữa không trung. Câu nói của anh rể vang lên rành rọt, lạnh tanh như dao cứa vào lòng:
– Con lấy vợ chứ có đi nuôi nhà vợ đâu mà mẹ đòi hỏi. Sửa nhà con đã cho 5 triệu, Tết cũng có khoanh giò làm quà rồi còn gì.
Căn bếp nhỏ vốn ấm áp phút chốc nặng trĩu. Tiếng kim đồng hồ tích tắc nghe như dội thẳng vào tai. Tôi nhìn sang mẹ — gương mặt nhăn nheo khẽ run lên, đôi mắt như đang cố nuốt nước mắt vào trong.
Mẹ đặt bát canh xuống, giọng run run nhưng vẫn giữ bình tĩnh:
– Ừ, đúng… mẹ biết con chẳng có nghĩa vụ nuôi nhà vợ. Mẹ cũng chưa từng cần đến tiền của con. Nhưng Tết đến, mẹ chỉ muốn cả nhà vui vẻ, ấm cúng, chứ không phải cân đo hơn thiệt từng đồng như thế.
Anh rể im lặng, vẫn cúi đầu. Mẹ nhìn thẳng vào anh, giọng đã bớt run:
– Con biết không, người ta cho ít, cho nhiều không quan trọng. Quan trọng là cái lòng. Mẹ từng đó tuổi rồi, chẳng cần ai chu cấp, chỉ cần thấy con đối xử với bố mẹ vợ như cách con đối xử với bố mẹ mình. Vậy thôi.
Không khí trong nhà đặc quánh. Chị gái tôi ngồi bên, môi cắn chặt đến bật máu, tay nắm chặt vạt áo.
Một lát sau, anh rể khẽ thở dài, gượng cười:
– Mẹ đừng giận con. Con nói nặng lời quá. Chỉ là… con chưa nghĩ thấu.
Mẹ chỉ cười nhạt:
– Mẹ không giận đâu. Mẹ chỉ thấy thương con gái mẹ… nó lấy chồng, nhưng năm nào về nhà mẹ cũng cúi mặt khi nghe hàng xóm hỏi “bên rể cho quà gì”. Mẹ không cần tiền, chỉ mong con nó được ngẩng đầu một chút thôi.
Anh rể nhìn xuống bát cơm, mắt đỏ hoe. Anh gắp miếng giò — đúng loại mà chính tay anh mua đem biếu — đưa lên mà chẳng nuốt nổi.
Ngoài sân, tiếng pháo hoa thử vang vọng đâu đó. Trong căn bếp nhỏ, chỉ còn lại hơi thở nặng nề và ánh mắt mẹ nhìn ra cửa, lặng lẽ mà đau lòng.
Đó là cái Tết đầu tiên — cũng là cái Tết duy nhất — khiến anh rể của tôi ăn cơm chiều ba mươi mà nghẹn đến tận cổ.
